Қазақстан Республикасында сот жүйесін реформалау мемлекет үшін маңызды басымдықтардың бірі болып қала береді.
Соңғы жылдары қабылданған стратегиялық құжаттар мен Президент Жолдауларында сот төрелігінің сапасын арттыру, азаматтардың құқығын қорғау мен заң үстемдігін нығайту басты мақсат ретінде айқындалған.
Осы міндеттердің аясында дербес кассациялық соттарды құру жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітіліп, кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда.
Кассациялық соттар – төменгі сатыдағы соттардың шешімдеріне қатысты шағымдарды қарастыратын ерекше орган. Бұған дейін мұндай істер Жоғарғы Сотта қаралып келсе, енді жеке кассациялық соттардың құрылуы жүктемені азайтып, сот төрелігінің қолжетімділігін кеңейтеді.
2024 жылы қабылданған іс-шаралар жоспары аясында Астана және Алматы қалаларында дербес кассациялық соттарды ашу көзделген. Бұл соттардың негізгі міндеті – заңдылықты сақтау мен құқықтық бірізділікті қамтамасыз ету.
Іс-шаралар жоспары аясында мынадай шаралар жүзеге асырылуда:
- Нормативтік-құқықтық актілерге түзетулер енгізілді;
- Арнайы ғимараттар мен инфрақұрылым дайындалып жатыр;
- Жаңа соттарға кәсіби біліктілігі жоғары судьяларды тағайындау басталды;
- Электронды сот төрелігі жүйесін жетілдіру жұмыстары қолға алынды.
Мәселен, 2025 жылға қарай дербес кассациялық соттарда кемінде 70 жаңа судья жұмыс істемек.
Бұл қадам бірнеше нақты артықшылық береді:
- Сот ісін қарау уақыты қысқарады;
- Азаматтардың әділдікке деген сенімі артады;
- Сот практикасының бірізділігі қамтамасыз етіледі;
- Аймақтардан түсетін шағымдарды қарау жеңілдейді.
Қорытындылай келе, дербес кассациялық соттарды құру – Қазақстанның сот жүйесін жаңа деңгейге көтеретін реформалардың бірі.
Бұл бастама заң үстемдігін күшейтіп қана қоймай, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың берік кепіліне айналатыны сөзсіз.
Іс-шаралар жоспарын толық жүзеге асыру еліміздің демократиялық даму жолындағы маңызды белес болмақ.