Қазақстан Республикасында кәмелетке толмаған балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғау — мемлекеттік саясаттың басты бағыттарының бірі. Әлеуметтік қауіпті жағдайда жүрген немесе құқық бұзушылық жасаған балаларды арнайы ұйымдарға жіберу – олардың қайта әлеуметтенуіне және тәрбиелік ықпал жасауға бағытталған шара.
- Арнайы білім беру ұйымы дегеніміз не?
Арнайы білім беру ұйымдары — бұл тәрбиелеуде немесе мінез-құлқында қиындықтары бар кәмелетке толмаған балаларға арналған білім беру мекемелері. Олар білім беру бағдарламасымен қатар психологиялық, педагогикалық және әлеуметтік көмек көрсетеді.
Мұндай мекемелерге:
• кәмелетке толмағандар бейімделу орталықтары;
• арнайы мектеп-интернаттар;
• мектеп-интернат үлгісіндегі тәрбиелеу мекемелері жатады. - Қандай балалар жіберіледі?
Арнайы ұйымдарға төмендегі санаттағы балалар жіберілуі мүмкін:
• тәрбиелеуге қиын, мінез-құлқы бұзылған балалар;
• бірнеше рет әкімшілік құқық бұзушылық жасағандар;
• ата-анасының қарауынсыз қалғандар;
• үйден жиі кетіп қалатын немесе қаңғыбастыққа бейім балалар;
• пробация немесе алдын алу есебінде тұрғандар. - 3. Жіберу тәртібі
Кәмелетке толмаған баланы арнайы білім беру ұйымына жіберу сот шешімімен жүзеге асырылады. Бұл үшін:
а) Ішкі істер органдары, білім басқармалары немесе қамқоршылық органдары материал дайындайды.
ә) Баланың жағдайы толық зерттеледі:
• психологиялық-педагогикалық сипаттама;
• әлеуметтік орта туралы мәлімет;
• бұрынғы құқық бұзушылықтар туралы ақпарат.
б) Сот шешім шығарады — баланы арнайы ұйымға 6 айдан 1 жылға дейінгі мерзімге жібереді. - Баланың құқықтары
Арнайы ұйымға жіберілген балалардың да құқықтары толық сақталуы тиіс. Олар:
• сапалы білім алуға;
• медициналық және психологиялық көмекке;
• туыстарымен байланыс орнатуға;
• жеке мүдделерін білдіруге құқылы.
Қатыгездік көрсетуге, жазалау немесе ар-намысына нұқсан келтіруге жол берілмейді. - Мақсаты мен нәтиже
Арнайы білім беру ұйымының негізгі мақсаты:
• Баланы қоғамға бейімдеу;
• Құқықбұзушылықтардың алдын алу;
• Оған тәртіп пен еңбекке баулуды үйрету.
Мұндай мекемелерден шыққан балалар орта біліммен қатар кәсіби дағдылар алып, колледждерге немесе жұмысқа орналаса алады.
Қорытынды
Кәмелетке толмаған балаларды арнайы ұйымдарға жіберу — жазалау емес, тәрбиелеу мен түзету құралы. Мемлекет пен қоғамның міндеті — әр баланың өмір жолын жақсартуға мүмкіндік беру.
Ақмола облысының кәмелетке толмағандар істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының аудандық және оларға теңестірілген сот әкімшісінің бас маманы ӘБУ А.С.
