Биыл қазақ халқының рухани қазынасын байытқан ұлы ақын, сырлы лирик, ұлттық болмысты жырмен өрнектеген Мұқағали Мақатаевтың туғанына 95 жыл толып отыр. Бұл – бір ғана ақынның емес, тұтас қазақ поэзиясының мерекесі. Себебі Мұқағали шығармашылығы – халықтың жүрек соғысы, ұлттың жан дауысы.
Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев 1931 жылы 9 ақпанда Алматы облысы, қазіргі Райымбек ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келді. Қарасаз – ақын жырларында қайта-қайта оралатын қасиетті мекен. Табиғатпен етене өскен ақынның жырларынан тау мінезі, дала кеңдігі, қазақы болмыс айқын сезіледі.
Ақынның балалық шағы Ұлы Отан соғысының ауыр жылдарымен тұспа-тұс келді. Әкесінен ерте айырылып, тағдыр тауқыметін көріп өскен Мұқағали өмірдің мәні, адамдық парыз, жауапкершілік туралы терең толғанды. Осы өмірлік тәжірибе оның өлеңдеріне шынайылық пен рухани тереңдік дарытты.
Мұқағали поэзиясының өзегі – адам жаны. Ол қуанышты да, қайғыны да, үміт пен күдікті де жасырмай жырлады. Ақын:
«Өмір деген – бір жарқ еткен найзағай»
деп, уақыттың өткіншілігін философиялық деңгейде толғайды. Оның әрбір өлеңі – оқырманмен сырласу, жүректен жүрекке жол тартқан ақиқат сөз.
Ақын махаббат тақырыбын ерекше биікке көтерді. Анаға деген құрмет, туған жерге деген сағыныш, ел мен жерге деген шексіз сүйіспеншілік Мұқағали лирикасының алтын арқауы болды.
«Үш бақытым» өлеңіндегі ел, жер, тіл туралы ойлары бүгінгі күні де өзектілігін жоғалтқан жоқ.
Мұқағали Мақатаев – тек ақын ғана емес, ойшыл тұлға. Оның поэмалары мен күнделіктері, эсселері терең философиялық пайымға құрылған. Сонымен қатар ол әлем әдебиетінің жауһарларын қазақ тіліне аударып, ұлттық әдебиеттің өрісін кеңейтті. Ақынның Данте «Құдіретті комедиясын» аударуы – қазақ мәдениетіндегі үлкен құбылыс.
Өкінішке қарай, Мұқағали тірі кезінде шығармашылығы толық мойындала қойған жоқ. Алайда ақын:
«Есіңе мені алғайсың, ел-жұртым»
деп болжағандай, бүгінгі таңда оның жырлары халық жадында мәңгі сақталды. Ақын есімімен аталатын мектептер, кітапханалар, әдеби оқулар – соның айқын дәлелі.
95 жылдық мерейтой – Мұқағали мұрасын тереңірек танып, жас ұрпаққа рухани тәрбие беру үшін маңызды кезең. Ақын өлеңдері адамды адалдыққа, әділетке, туған елін сүюге үндейді. Оның поэзиясы – ұлттық рухтың мәңгілік шамшырағы.
Мұқағали – бір дәуірдің үні емес,
Мұқағали – барлық дәуірдің ақыны.
Ақтөбе облысының кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының судьясы Е.М.Әмребеков
