«Президент өз билігін бөліп береді». Суперпрезиденттік басқару формасынан бас тарту не білдіреді?

Кеше Қасым-Жомарт Тоқаев Amanat партиясынан кетіп, төрағалығын тоқтатты. Мемлекет басшысы суперпрезиденттік басқару формасынан бас тартты. Бұл нені білдіреді? Tengrinews.kz тілшісіне Заң ғылымдарының докторы, Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ мемлекет және құқық теориясы мен тарихы, конституциялық құқық кафедрасының профессоры Ермек Абдрасулов жауап берді. 

Профессордың сөзінше, кеше Қазақстанда саяси реформаның ізі көрінді.

«Президенттің конституциялық міндеті – биліктің барлық тармағының келісілген іс-әрекетін және мемлекеттік органдардың халық алдындағы жауапкершілігін қамтамасыз ету. Тоқаев наурыздағы Жолдауында ел Президенті өз өкілетін жүзеге асыру кезеңінде саяси партияның мүшесі болмауы керек деген норманы Конституцияға бекітуді ұсынды. Кеше Мемлекет басшысы Amanat партиясынан кетіп, саяси реформа жасады», — дейді ол.

Ермек Абдрасулов Президент партиядан кеткен соң, қандай өзгерістер болатынын жеткізді.

«Парламенттегі депутаттардың басым бөлігі Amanat партиясынан сайланды, ал ол партияны басқарған Президент Тоқаевтың өзі болды. Демек, бұған дейін депутаттар Мемлекет басшысына тәуелді болып келді. Енді Президент партиядан кетіп, депутаттар тәуелсіз шешім қабылдауға мүмкіндік алды. Парламенттің, мәслихаттың өкілеттіктері күшейді. Бұл жағдай өз кезегінде жаңа партиялардың пайда болуына әкеледі», — деді Заң ғылымдарының докторы. 

Оның сөзінше, Президент суперпрезиденттік басқару формасынан түбегейлі бас тартып отыр. 

«Суперпрезиденттік басқарудың артында не жатыр? Енді Президент өз өкілетінің басым бөлігін басқа билік институттарына бөліп береді. Оның ішінде Үкімет, Парламент және жергілікті билік органдары бар. Тағы бір мысал келтірейін, қазір Президент елдегі кез келген жоғары лауазымды тұлғаларды өзі тағайындай алады, ал суперпрезиденттік басқару формасының күші жойылса, бұл жағдай өзгереді. Яғни, Президенттің билігі шектеледі. Бұл қадам Қазақстанның ішкі саясатының жоғары деңгейге көтерілуіне тікелей әсер етеді», — дейді Абдрасулов.

Тыйым салынған жерде суға түскендерге 30 мың теңгеден астам айыппұл салынады 

Маман тыйым салынған жерде суға түсудің қаупі туралы айтты.

Шегірткемен күрес күшейді: Қазақстанда 1,3 млн гектар алқап өңделді 

Елімізде шегірткеге қарсы науқан қызған шақта 1,3 млн гектар жер өңделді. Мамандар қауіптің қаншалықты төмендегенін және жұмыстардың қашан аяқталатынын айтты.

Автонесие нарығындағы өзгерістер: Сұраныстың төмендеуіне не әсер етті? 

2026 жылдың алғашқы тоқсанында Қазақстанда автонесиеге сұраныс төмендеді. Қаржыгерлер қауымдастығының дерегінше, банкке түскен өтінімдер саны былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 11%-ға азайған.

АҚШ – Иран келіссөздерінен кейін мұнай бағасы күрт төмендеді 

Келіссөздер аясында АҚШ Иран мұнайын сатуға уақытша рұқсат берді.

Әкімшілік айыппұлдарға рақымшылық: Кімдер ілігеді, нені білу керек? 

Құжат бойынша әкімшілік амнистия 2026 жылғы 17 наурызға дейін жасалған кейбір құқықбұзушылықтарға ғана қолданылады.