Жаңалықтар | Новости

Қылмыстық сот төрелігінің сапасы жақсаруы күтілуде

Барлық уақытта қоғам әділ, ашық және қолайлы сот-құқықтық жүйені құруды армандады, ол азаматтар арасында да, мемлекеттік және қоғамдық институттар арасында да даулы жағдайларды тез шешеді.  Қазақстан құқықтық мемлекет құру жолында мықты бағыт ұстанған сот-құқықтық жүйесін модернизациялауға нақты күш салуда.

Бүгінгі таңда Қазақстанға әлемдегі ең дамыған отыз елдің қатарына кіру міндеті қойылды, бұл жаңа инновациялық дамуды және жеделдетілген технологиялық жаңаруды талап етеді.  Қазақстан Республикасының Тұнғыш Президенті Н.Назарбаев «100 нақты қадам» Ұлт жоспарында заңдылықты қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше назар аударды.  Ұлт көшбасшысы «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Қазақстан халқына Жолдауында қоғамның барлық салаларын цифрландырудың маңыздылығын атап өтті.

Электрондық технологиялардың көмегімен еліміздің сот жүйесі соңғы жылдары сот төрелігінің басты мақсатына жету – сот істерін қарау кезінде шындық пен әділеттілікті орнату, үшін көп жұмыс жасады.

Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау мақсатында соттар өз қызметін цифрландыру бойынша шаралар қабылдауда.  Бұл бағытта еліміздің басты сот органы үлкен қадам жасады.  2017 жылдың қыркүйек айында ел Президенті Жоғарғы Соттың Ахуалдық Орталығын жеке пайдалануға берді, ол бұдан былай Республикада сот ісін жүргізудің жағдайы туралы қажетті ақпаратты электронды форматта жинайды.

Орталықты құруға бюджет қаражаты жұмсалмағанын айта кету керек, өйткені ол ішкі резервтер мен Жоғарғы Соттың қаражатын үнемдеу есебінен құрылған.  Бұл тәулік бойы жинауға және 700-ден астам көрсеткіш бойынша еліміздің 370 сотынан келіп түскен қазіргі заманғы сот ақпаратын талдауға мүмкіндік береді.

Ахуалдық Орталық Республиканың барлық сот залдарындағы сот процестерінің барысын бақылайды.  Бұл соттағы дұрыс емес іс-әрекеттердің барлық жағдайларын, соның ішінде сот процесіне қатысушыларға қауіп төндіретін жағдайларды тез анықтауға мүмкіндік береді.  Орталықтың жұмысы соттардың жұмыс кестесіндегі мүмкін болатын сәтсіздіктерді жедел анықтауға және түзетуге бағытталған.

Шын мәнінде, бұл сот төрелігін жүзеге асыруда азаматтардың құқықтарын қорғауды қамтамасыз ететін жаңа практикалық цифрлық шешім.  Сот қызметін цифрландыру соттардың жұмысын едәуір жеңілдетіп, сот істерін қарау мерзімдерін едәуір қысқартты.  Іс жүзінде судьялар «электронды сот төрелігінің» артықшылықтарын тез бағалады және ең бастысы, электронды технологиялар уақытты үнемдейтінін және сот жүйесін ашық әрі қол жетімді ететінін түсінген Республика азаматтары бұған сенімді болды.

Орталықта орнатылған мониторлар Қазақстанның барлық сот отырысы залдарындағы сот процестерін онлайн режимінде бақылауға мүмкіндік береді.  Егер қандай да бір процесс уақытында басталмаса, онда аудио-бейне жазба автоматты түрде қосылып, Жоғарғы Соттың мамандары сот процесінің кешігу себебін анықтай бастайды және жауап міндетті түрде беріледі.

Сарапшылардың пікірінше, жазбаны тоқтату немесе бейнені монтаждау мүмкін емес.  Әр процесс аяқталғаннан кейін бейне жазба серверде сақталады.  Заң талаптарына сәйкес процеске қатысушылар жазбаны өз бетінше көру үшін дискідегі көшірмелерді сұрауға немесе серверге жеке қол жеткізуге құқылы.  Сот залында камералар орнату сияқты тәжірибелер сот процестеріне қатысқандардың барлығын, соның ішінде судьялар мен айыпталушыларды тәртіпке келтіреді.

2017 жылдың басынан бастап соттар «Сот кабинеті» мобильді электронды сервисін қолданады, ол негізінен сот ісін жүргізуге арналған және жеке кездесулерге бармауға мүмкіндік береді.  Мобильді «Сот кабинетінің» мүмкіндіктері істің барлық процестерін қашықтықтан бақылауға мүмкіндік береді.  Сот отырыстарының тізімі, сот отырыстарының күнтізбесі бар және сіз сот құжаттарымен тез таныса аласыз.  Азаматтар үйден немесе кеңседен шықпай-ақ заманауи гаджеттерді пайдаланып сот процесіне қатыса алады, тек қосымшаны ұялы телефонына орнатып, дер кезінде байланысқа шығуға болады.

Жоғарғы Соттың Ахуалдық Орталығын құру елдегі сот ісін жүргізудің жай-күйін онлайн режимінде бақылауға, тіпті сотталушыларға    криминологиялық зерттеулер жүргізуге мүмкіндік берді, бұл сөзсіз құқық қорғау және сот органдарының ғалымдары мен практиктерін қызықтырады.  Осылайша, Ахуалдық Орталықтың мамандары қылмыскердің орташа жасын, оның жынысын, білім деңгейін және республика аймақтарындағы қылмыстық жағдайын анықтауға мүмкіндік береді.  Бұрын жұмыс істеген Қазақстан Республикасы сот органдарының «Төрелік» автоматтандырылған ақпараттық-талдау жүйесі және сот органдарының басқа да ақпараттық жүйелері Ахуалдық Орталығының жұмысына біріктірілген.  Жоғарғы Сот жүзеге асырған ақпараттық жобалар жоғары көрсеткіштерге қол жеткізді.

Ж.Асановтың айтуынша, Қылмыстық кодекстің нормаларын қолдану кезіндегі қателіктерді жоюдың арқасында қылмыстық сот төрелігінің сапасы айтарлықтай жақсаруы күтілуде.

Шетелдік сарапшылар бірауыздан Қазақстанда сот-құқықтық жүйенің цифрлық шешімдерін сәтті енгізу үшін инфрақұрылымы бар екенін атап өтті.  Жаңа талаптар сөзсіз бұл инфрақұрылымды біртіндеп жақсартуды талап етеді.

 

Алматы қаласы

Медеу ауданының

№2 аудандық сотының

жетекші маманы

Айдана СЕЙЛХАН

Комментарий