Судья мінбері | Судебная система

Әдеп жөніндегі уәкілдер институтының тиімді болмауының себебі неде?

Қазақстанда мемлекеттік қызметшілердің әдеп мәселелеріне көп көңіл бөлінеді. Ел үкіметі мемлекеттік қызметшілер арасындағы әдепсіз мінез-құлық көріністеріне және кейбір шенеуніктердің орынсыз мінез-құлық фактілеріне қоғамның наразылығына алаңдаулы.  2015 жылдың күзінде мемлекеттік қызметшілердің жаңа Әдеп кодексі қабылданды, ал 2016 жылдың қаңтарынан бастап әдеп жөніндегі уәкілдер жергілікті және орталық мемлекеттік органдарға алғаш рет енгізілді. Әдеп жөніндегі уәкілдер өздерінің іс-тәжірибелерінде мемлекеттік қызметшілер қатарына әдепті ілгерілету жөніндегі жұмыстарға кедергі болатын қиындықтарға тап болады.

Қазақстан әдеп комиссарлар мен әдеп кодексін енгізу бойынша халықаралық тенденцияны ұстанды.  Әдеп жөніндегі уәкілдер мемлекеттік қызмет заңнамасы, әдеп кодекс туралы кеңес беріп, ұжымда қолайлы моральдық-психологиялық ахуал қалыптастыруға үлес қосуы керек.  Олар ұжымда құрмет пен беделге ие мемлекеттік қызметшілер арасынан таңдалады.

Әдеп құқық бұзушылықтардың алдын-алу бойынша белгілі бір жетістіктермен қатар, әдеп жөніндегі уәкілдер күнделікті тәжірибесінде кездесетін бірқатар мәселелер бар.

Біріншіден, әдеп жөнінлегі уәкілдер әдеп мәселелерін насихаттау бойынша өз жұмыстарын негізгі жұмысымен үйлестіреді.  Әдеп саласындағы қызмет қосымша әлеуметтік ауыртпалық болып табылады және әдеп жөніндегі уәкілдер бұл жұмысы үшін материалдық сыйақы алмайды.  Еңбекке ақы төлеу жүйесіне көшу жағдайында әдеп жөніндегі уәкілдер өздерінің негізгі жұмыстарына басымдық бере отырып, әдеп саласындағы жұмысын жақсартуға материалдық және моральдық түрткі болмайды.

Екіншіден, әдеп жөніндегі уәкіл өте қиын жағдайда: бір жағынан, ол әдеп кодексін сақтай отырып, барлық әдепсіз жағдайлар туралы мемлекеттік орган басшысына хабарлауы керек.  Іс жүзінде ол осы әрекеттің салдарын бастан кешіре алады, мысалы, егер әдепсіз әрекетті оның тікелей жетекшісі немесе әріптестер жасаған болса, «ақпарат беруші» ретінде танымал болу керек.

Үшіншіден, азаматтар немесе мемлекеттік қызметшілер әдепті бұзу туралы мәлімдеме жасаса да, оларды фактілермен және дәлелдермен сақтау өте қиын болуы мүмкін.  Тұлғааралық қатынастардағы әдеп бұзушылықтар көбіне жеке көзбен, көзге көрінбестен орын алады.

Халықаралық тәжірибе көрсетіп отырғандай, ешбір ел мемлекеттік қызметтегі әдепті жақсартудың бірыңғай рецептурасын ұсына алмайды.  Әдепті насихаттау, оның ішінде сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілікті тәрбиелеу тек сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі мен әдеп жөніндегі уәкілдерге жүктелмеуі керек.  Ұлттық ауқымдағы бұл жұмыс балаларды ерте оқытудан, отбасынан басталып, мектепте, колледжде, университетте жалғасып, мемлекеттік қызметтің әдептілік ортасына және үкімет басшыларының үлгі-өнегесіне көшу керек.

Алматы қаласы

Медеу ауданының №2

аудандық сотының

Бас маман-сот отырысының хатшысы

Т.Т. Сраилов

Комментарий